Zasiedzenie a majątek wspólny małżonków

Zgodnie z treścią art. 172 Kodeksu cywilnego posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze, wtedy nabycie własności następuje po upływie lat trzydziestu (zasiedzenie).

Nie budzi wątpliwości, że gdy oboje małżonkowie byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości i zostały spełnione przesłanki do nabycia przez nich nieruchomości przez zasiedzenie, wejdzie ona w skład ich majątku wspólnego.

W takiej sytuacji warto pamiętać o prawidłowym sformułowaniu wniosku o zasiedzenie, albowiem zgodnie z ostatnią uchwałą Sądu Najwyższego:
Stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania także wtedy, gdy z ich twierdzeń oraz ustaleń sądu wynika, że na skutek zasiedzenia nieruchomość weszła do majątku wspólnego wnioskodawcy oraz jego małżonka, którego wniosek nie dotyczył.( Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19.10.2017r., sygn. akt: III CZP 49/17 )

Pozostaje jednak pytanie co w sytuacji, gdy samoistnym posiadaczem był tylko jeden z małżonków a bieg terminu zasiedzenia upłynął w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej?

Zgodnie z ugruntowanym już  stanowiskiem Sądu Najwyższego Własność nieruchomości nabyta przez jednego z małżonków w drodze zasiedzenia wchodzi w skład majątkowej wspólności ustawowej wówczas, gdy bieg terminu zasiedzenia zakończył się w czasie trwania wspólności ustawowej.” (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28.02.1978r., sygn. akt: III CZP 7/78)

Zauważyć przy tym należy, że sądowe stwierdzenie zasiedzenia może nastąpić tylko na rzecz samoistnego posiadacza rzeczy, czyli tego małżonka, który spełniał ustawowe przesłanki do nabycia własności przez zasiedzenie.

Przez sam fakt powstania lub istnienia małżeńskiej wspólności ustawowej współmałżonek nie staje się posiadaczem samoistnym z tej racji, że taki przymiot stwierdza się u drugiego małżonka. Jednakże stwierdzenie zasiedzenia własności po stronie jednego z małżonków nie wyłącza objęcia nabytego w ten sposób składnika majątkowego małżonka wspólnością ustawową. Nie można bowiem utożsamiać samego sposobu stwierdzenia nabycia prawa (stwierdzenia zasiedzenia własności) ze skutkami prawnymi takiego nabycia w systemie małżeńskiej wspólności majątkowej.

W praktyce oznacza to, że chociaż w sentencji orzeczenia o nabyciu własności przez zasiedzenie będzie widniał tylko jeden z małżonków przedmiotowa nieruchomość wejdzie w skład majątku wspólnego małżonków i w przypadku podziału majątku wspólnego będzie ona objęta podziałem.