Alimenty na rzecz byłego małżonka

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego świadczenie alimentacyjne między byłymi małżonkami stanowi kontynuację obowiązku wzajemnej pomocy w zakresie utrzymania, powstałego przez zawarcie małżeństwa. Obowiązek ten trwa mimo rozwodu. Sam rozwód nie jest źródłem prawa rozwiedzionego małżonka do środków utrzymania. Takie prawo istniało wcześniej, a jego źródłem było zawarcie małżeństwa.

Kiedy można zatem dochodzić alimentów od byłego małżonka?

Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia (rozwód bez orzekania o winie albo z winy obojga małżonków) i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje pojęcia „niedostatku”. Przyjmuje się, iż niedostatek oznacza niemożność zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, co musi on wykazać.

Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Roszczenie małżonka niewinnego ma charakter uprzywilejowany, ponieważ nie musi on znajdować się w niedostatku wystarczy, że rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Przy ustalaniu przesłanki „istotnego pogorszenie się sytuacji materialnej” rozwiedzionego małżonka należy porównać sytuację obecną małżonka, a tą w jakiej znalazłby się, gdyby nie orzeczono rozwodu.

Małżonek uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego nie można domagać się od małżonka niewinnego zasądzenia alimentów, chociażby znajdował się w niedostatku.

Okres obowiązywania obowiązku alimentacyjnego.

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa.

Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Pamiętać należy, że orzeczenie obowiązku alimentacyjnego na rzecz drugiego małżonka przez sąd ma charakter fakultatywny, dlatego bardzo istotne jest zarówno odpowiednie uzasadnienie dochodzonego roszczenia, jak również przedstawienie właściwych dowodów.